Cấp Giấy phép quá cảnh đối với hàng hóa của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa qua lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động quá cảnh hàng hóa giữa các quốc gia đã trở thành một phần quan trọng trong chuỗi logistics toàn cầu. Đặc biệt, với vị trí địa lý thuận lợi tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đang dần khẳng định vai trò là cầu nối quan trọng trong hoạt động vận chuyển hàng hóa quốc tế, trong đó có quá cảnh hàng hóa từ Trung Quốc.

Việc cấp Giấy phép quá cảnh đối với hàng hóa của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa qua lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không chỉ có ý nghĩa về mặt thương mại mà còn thể hiện quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia láng giềng.

Khái niệm và quy định pháp lý về quá cảnh hàng hóa

Khái niệm quá cảnh hàng hóa

Theo quy định tại Điều 241 Luật Thương mại 2005, hàng quá cảnh được hiểu là hàng hóa được vận chuyển từ nước ngoài đi qua lãnh thổ Việt Nam trong một khoảng thời gian nhất định. Quá trình này có thể bao gồm các hoạt động như: trung chuyển, lưu kho, chia nhỏ lô hàng và các hoạt động liên quan khác.

Cơ sở pháp lý cho việc cấp Giấy phép quá cảnh

Việc cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa từ Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam được thực hiện dựa trên các văn bản pháp lý chính sau:

Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương
Thông tư số 12/2018/TT-BCT ngày 15/6/2018 của Bộ Công Thương quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 69/2018/NĐ-CP
Hiệp định về quá cảnh hàng hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc (nếu có)

Đối tượng và điều kiện được cấp Giấy phép quá cảnh

Đối tượng hàng hóa cần xin Giấy phép quá cảnh

Không phải tất cả hàng hóa của Trung Quốc khi quá cảnh qua Việt Nam đều cần xin Giấy phép quá cảnh. Theo quy định tại Điều 35 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, chỉ những loại hàng hóa sau đây mới cần xin Giấy phép quá cảnh:

Hàng hóa là vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ (do Thủ tướng Chính phủ quyết định việc cho phép quá cảnh)
Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu; hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu; hàng hóa cấm kinh doanh theo quy định của pháp luật (do Bộ Công Thương cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa)

Đối với các loại hàng hóa không thuộc hai nhóm trên, thủ tục quá cảnh sẽ được thực hiện trực tiếp tại cơ quan hải quan mà không cần xin Giấy phép quá cảnh từ Bộ Công Thương.

Điều kiện cấp Giấy phép quá cảnh

Để được cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam, thương nhân cần đáp ứng các điều kiện sau:

Có đăng ký kinh doanh hoặc được thành lập theo quy định của pháp luật
Đảm bảo hàng hóa quá cảnh không gây ảnh hưởng đến an ninh, quốc phòng, môi trường và sức khỏe cộng đồng
Có phương án vận chuyển, lưu kho phù hợp với quy định về vận chuyển và lưu kho đối với từng loại hàng hóa
Đối với hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa có độ nguy hiểm cao, phải tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam về vận chuyển hàng nguy hiểm và các Điều ước quốc tế có liên quan

Quy trình và thủ tục cấp Giấy phép quá cảnh

Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép quá cảnh

Theo quy định tại Điều 8 Thông tư 12/2018/TT-BCT, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa là Bộ Công Thương, địa chỉ: 54 Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Riêng đối với hàng hóa là vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc cho phép quá cảnh.

Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép quá cảnh

Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam bao gồm:

Đơn đề nghị cấp Giấy phép quá cảnh hàng hóa theo mẫu quy định tại Phụ lục IX ban hành kèm theo Thông tư 12/2018/TT-BCT
Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
Hợp đồng vận chuyển hàng hóa quá cảnh hoặc các chứng từ thay thế hợp đồng
Danh mục hàng hóa quá cảnh
Bản sao vận đơn hoặc các chứng từ vận tải tương đương
Giấy ủy quyền của chủ hàng cho thương nhân Việt Nam làm thủ tục (nếu có)
Các giấy tờ khác tùy theo tính chất của hàng hóa quá cảnh (nếu có)

Kinh nghiệm thực tế: Khi công ty chúng tôi tiếp nhận hồ sơ xin Giấy phép quá cảnh cho một lô hàng hóa hóa chất công nghiệp từ Trung Quốc sang Lào qua lãnh thổ Việt Nam, việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh tính an toàn của hàng hóa và phương án vận chuyển chi tiết đã giúp quá trình xét duyệt diễn ra nhanh chóng, rút ngắn thời gian chờ đợi từ 15 ngày xuống còn 7 ngày làm việc.

Quy trình xử lý hồ sơ và thời gian cấp phép

Quy trình xử lý hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép quá cảnh thường diễn ra theo các bước sau:

Thương nhân nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép quá cảnh tại Bộ Công Thương
Bộ Công Thương tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ
Trong trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương có thể tham vấn ý kiến của các Bộ, ngành liên quan
Bộ Công Thương ra quyết định cấp hoặc từ chối cấp Giấy phép quá cảnh

Thời gian xử lý hồ sơ và cấp Giấy phép quá cảnh thông thường là 7-15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trong trường hợp từ chối cấp phép, Bộ Công Thương sẽ có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.

Quyền và nghĩa vụ của thương nhân khi thực hiện quá cảnh hàng hóa

Thời gian và phạm vi quá cảnh

Theo quy định hiện hành, thời gian quá cảnh hàng hóa tại Việt Nam tối đa là 30 ngày, tính từ khi hoàn tất thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. Trong trường hợp đặc biệt như hàng hóa cần lưu kho, bị hư hỏng hoặc mất mát, thời gian quá cảnh có thể được gia hạn sau khi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Phạm vi quá cảnh phải tuân theo tuyến đường đã được phê duyệt trong Giấy phép quá cảnh. Việc thay đổi tuyến đường vận chuyển, cửa khẩu nhập hoặc cửa khẩu xuất so với nội dung đã được phê duyệt trong Giấy phép quá cảnh phải được sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Nghĩa vụ của thương nhân thực hiện quá cảnh

Thương nhân thực hiện quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam có các nghĩa vụ sau:

Tuân thủ đúng nội dung ghi trong Giấy phép quá cảnh (tuyến đường vận chuyển, cửa khẩu nhập, cửa khẩu xuất, thời gian quá cảnh…)
Nộp lệ phí hải quan và các loại phí khác áp dụng cho hàng hóa quá cảnh theo quy định hiện hành của Việt Nam
Đảm bảo an toàn cho hàng hóa và không gây ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe cộng đồng trong quá trình quá cảnh
Chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan chức năng khác trong suốt quá trình quá cảnh
Thực hiện đúng các quy định về niêm phong hải quan và chỉ được mở niêm phong khi có sự chứng kiến của cơ quan hải quan

Các hành vi bị nghiêm cấm trong quá cảnh hàng hóa

Trong quá trình thực hiện quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam, thương nhân không được thực hiện các hành vi sau:

Tiêu thụ, bán hoặc tặng hàng hóa quá cảnh tại Việt Nam
Thay đổi hình thức, bản chất của hàng hóa quá cảnh
Chia tách hoặc đóng gói lại hàng hóa quá cảnh khi chưa được phép của cơ quan hải quan
Vận chuyển hàng hóa không đúng tuyến đường, cửa khẩu đã được ghi trong Giấy phép quá cảnh
Lợi dụng việc quá cảnh để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật

Thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh của Trung Quốc

Địa điểm làm thủ tục hải quan

Thủ tục hải quan đối với hàng hóa quá cảnh Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam được thực hiện tại:

Chi cục Hải quan cửa khẩu nhập đối với thủ tục nhập cảnh
Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất đối với thủ tục xuất cảnh
Chi cục Hải quan quản lý khu vực trung chuyển, kho bãi (nếu có) đối với hàng hóa quá cảnh có trung chuyển, lưu kho

Hồ sơ hải quan cho hàng hóa quá cảnh

Để làm thủ tục hải quan cho hàng hóa quá cảnh Trung Quốc, người khai hải quan cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

Tờ khai vận chuyển
Bản kê chi tiết hàng hóa
Vận đơn hoặc các chứng từ vận tải khác có giá trị tương đương theo quy định của pháp luật (trừ đường bộ)
Giấy phép quá cảnh (nếu thuộc diện phải có Giấy phép quá cảnh)
Giấy thông báo kiểm dịch (nếu có)

Quy trình giám sát hải quan

Hàng hóa quá cảnh của Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam luôn chịu sự giám sát của cơ quan hải quan từ khi nhập cảnh cho đến khi xuất cảnh. Quy trình giám sát hải quan thường bao gồm:

Kiểm tra hồ sơ, giấy tờ liên quan đến lô hàng quá cảnh
Kiểm tra thực tế hàng hóa (nếu cần thiết)
Niêm phong hải quan đối với phương tiện vận tải hoặc container chứa hàng hóa quá cảnh
Theo dõi hành trình vận chuyển của phương tiện vận tải chở hàng hóa quá cảnh (có thể áp dụng các biện pháp giám sát như định vị GPS, hộ tống hải quan đối với hàng hóa đặc biệt)
Kiểm tra và xác nhận việc xuất cảnh của hàng hóa quá cảnh

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua Việt Nam

Vấn đề bảo lãnh, bảo hiểm trong quá cảnh

Đối với một số loại hàng hóa đặc biệt hoặc có giá trị cao, thương nhân thực hiện quá cảnh có thể được yêu cầu thực hiện biện pháp bảo lãnh hoặc mua bảo hiểm. Điều này nhằm đảm bảo thương nhân sẽ tuân thủ đúng quy định về quá cảnh và có trách nhiệm đối với bất kỳ thiệt hại nào có thể xảy ra trong quá trình quá cảnh.

Xử lý sự cố trong quá trình quá cảnh

Trong trường hợp xảy ra sự cố như tai nạn, hư hỏng phương tiện vận tải, hư hỏng hàng hóa hoặc mất mát hàng hóa trong quá trình quá cảnh, thương nhân cần:

Báo cáo ngay cho cơ quan hải quan gần nhất và các cơ quan chức năng có liên quan
Thực hiện các biện pháp cần thiết để hạn chế thiệt hại và đảm bảo an toàn
Lập biên bản về sự cố với sự chứng kiến của cơ quan hải quan hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền
Trong trường hợp cần thiết, xin phép gia hạn thời gian quá cảnh hoặc thay đổi tuyến đường vận chuyển

Trường hợp thực tế: Năm 2023, một container hàng hóa hóa chất từ Trung Quốc quá cảnh qua Việt Nam đi Lào đã gặp sự cố rò rỉ nhẹ tại khu vực cửa khẩu Lào Cai. Nhờ việc thương nhân vận chuyển đã tuân thủ đúng quy trình báo cáo sự cố và phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan và đội phòng cháy chữa cháy địa phương, sự cố đã được xử lý kịp thời, không gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Thực tiễn và xu hướng phát triển

Trong những năm gần đây, lượng hàng hóa Trung Quốc quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam đã có sự tăng trưởng đáng kể, đặc biệt là các mặt hàng từ các tỉnh phía Tây Nam Trung Quốc đi các nước ASEAN. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi logistics khu vực.

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, Việt Nam đang không ngừng cải thiện hạ tầng giao thông, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động quá cảnh hàng hóa.

Kết luận

Việc cấp Giấy phép quá cảnh đối với hàng hóa của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa qua lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một quy trình quan trọng, đảm bảo sự tuân thủ pháp luật và an toàn trong hoạt động logistics quốc tế. Thông qua việc thực hiện đúng các quy định về quá cảnh hàng hóa, Việt Nam không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế mà còn bảo vệ lợi ích quốc gia và đảm bảo an ninh, an toàn cho người dân.

Thương nhân khi thực hiện quá cảnh hàng hóa Trung Quốc qua lãnh thổ Việt Nam cần nắm vững các quy định pháp lý, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tuân thủ nghiêm túc các quy trình, thủ tục đã được quy định. Điều này không chỉ giúp quá trình quá cảnh diễn ra thuận lợi mà còn góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác thương mại giữa Việt Nam, Trung Quốc và các nước trong khu vực.

Thông tin liên hệ:

CÔNG TY VẠN LUẬT

HÀ NỘI: P803 Tòa N01T3, Khu Ngoại Giao Đoàn, phường Xuân Tảo, quận Bắc Từ Liêm – Hà Nội

TP.HCM: 22B, đường 25, phường Bình An, Quận 2 – TP.HCM

HOTLINE: 02473 023 698

Email: lienhe@vanluat.vn