Luật Đầu tư công 2023 số 39/2019/QH14 của quốc hội

Năm 2026 không chỉ đơn thuần là một mốc thời gian trên tờ lịch, mà nó đánh dấu sự khởi đầu chính thức cho Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Đối với các nhà quản lý, chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn, việc nắm vững Luật Đầu tư công 2026 (với nòng cốt là các quy định mới nhất từ Luật Đầu tư công số 58/2024/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành) là yếu tố sống còn để đảm bảo dòng vốn được khơi thông. Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao dù có tiền nhưng nhiều dự án vẫn “đắp chiếu” nằm chờ? Câu trả lời thường nằm ở nút thắt pháp lý.

Tại Vạn Luật, chúng tôi nhận thấy rằng sự thay đổi trong cơ chế phân cấp và tách công tác giải phóng mặt bằng đang là những chủ đề nóng hổi nhất. Bài viết này sẽ giúp bạn giải mã các quy định mới, từ đó chuẩn bị tốt nhất cho chu kỳ đầu tư sắp tới.

1. Bối cảnh pháp lý: Từ Luật 2019 đến Luật Đầu tư công số 58/2024/QH15

Để hiểu rõ bức tranh của năm 2026, chúng ta cần nhìn lại nền tảng cũ. Luật Đầu tư công số 39/2019/QH14 đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng trong giai đoạn trước. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đã bộc lộ những hạn chế, đặc biệt là tình trạng “vốn chờ dự án” hay sự chậm trễ trong công tác giải phóng mặt bằng.

Bước sang năm 2026, hoạt động đầu tư công sẽ chịu sự điều chỉnh mạnh mẽ của Luật Đầu tư công sửa đổi 2024 (Luật số 58/2024/QH15). Đây được xem là cuộc “cách mạng” về thủ tục hành chính, nhằm mục tiêu tối thượng: Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

2. 05 Điểm mới đột phá áp dụng cho năm 2026

Dựa trên sự phân tích của đội ngũ chuyên gia tại Vạn Luật, dưới đây là những thay đổi tác động trực tiếp đến quy trình làm việc của Quý cơ quan và doanh nghiệp:

a. Tách giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập

Đây có lẽ là điểm sáng được mong chờ nhất. Trước đây, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thường nằm chung trong dự án đầu tư, dẫn đến việc nếu khâu này tắc nghẽn, toàn bộ dự án sẽ bị đình trệ. Với quy định mới áp dụng, cấp có thẩm quyền có thể cơ chế tách giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập đối với các dự án nhóm B, nhóm C. Điều này giúp địa phương chủ động “đi trước một bước”, có đất sạch mới mời gọi đầu tư xây lắp.

b. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ

Thay vì mọi thứ phải trình lên Hội đồng nhân dân (HĐND) vốn họp định kỳ, quy định mới cho phép phân cấp thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư cho Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp đối với các dự án nhóm B, nhóm C (trong một số trường hợp cụ thể). Điều này giúp rút ngắn thời gian trình duyệt đáng kể, tăng tính linh hoạt cho địa phương.

c. Nâng hạn mức quy mô vốn các nhóm dự án

Do sự trượt giá và quy mô nền kinh tế thay đổi, các mốc phân loại dự án (Quan trọng quốc gia, A, B, C) đã được điều chỉnh tăng lên. Ví dụ, tiêu chí dự án quan trọng quốc gia được đề xuất nâng từ 10.000 tỷ đồng lên mức cao hơn (30.000 tỷ đồng theo Luật mới), giúp giảm tải số lượng dự án phải trình Quốc hội phê duyệt, trao quyền nhiều hơn cho Chính phủ và các Bộ.

d. Đổi mới trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư dự án

Quy trình được đơn giản hóa, cắt giảm các khâu trung gian không cần thiết. Đặc biệt là quy định về Vốn ODA và vốn vay ưu đãi, giúp tháo gỡ các vướng mắc trong việc đàm phán và ký kết điều ước quốc tế.

3. So sánh nhanh: Thay đổi hạn mức phân loại dự án

Để Quý khách hàng dễ hình dung sự thay đổi giữa nền tảng Luật 2019 và quy định mới áp dụng cho 2026, chúng tôi lập bảng so sánh sơ bộ dưới đây (Lưu ý: Số liệu mang tính chất tham khảo dựa trên Luật số 58/2024/QH15):

Tiêu chí	Luật ĐTC 2019 (Cũ)	Luật ĐTC 2024 (Áp dụng 2026)
Dự án quan trọng quốc gia	Từ 10.000 tỷ đồng trở lên	Từ 30.000 tỷ đồng trở lên
Dự án nhóm A (Giao thông, điện…)	Từ 2.300 tỷ đồng	Điều chỉnh tăng tương ứng (ví dụ: > 4.600 tỷ đồng)
Thẩm quyền nhóm B, C	Chủ yếu HĐND quyết định	Phân cấp mạnh cho UBND

4. Góc nhìn đa chiều: Không có giải pháp nào là hoàn hảo

Chúng tôi luôn muốn mang đến cho bạn đọc một cái nhìn khách quan nhất. Mặc dù việc phân cấp, phân quyền và tách dự án giải phóng mặt bằng là những bước tiến lớn, nhưng nó cũng đi kèm với những thách thức không nhỏ.

Thách thức về năng lực thực thi: Khi quyền lực được trao nhiều hơn cho cấp địa phương và chủ đầu tư, câu hỏi đặt ra là: Liệu năng lực quản lý dự án, thẩm định giá và xử lý hồ sơ tại các cấp cơ sở có theo kịp? Thực tế, qua quan sát của Vạn Luật tại một số địa phương, sự “lúng túng” trong giai đoạn đầu chuyển giao là khó tránh khỏi. Nếu không có sự giám sát chặt chẽ, việc phân quyền có thể dẫn đến nguy cơ lãng phí hoặc đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ.

Ví dụ thực tế (Case Study ẩn danh): Tại một dự án hạ tầng ở tỉnh X năm 2024, dù đã có cơ chế đặc thù cho phép chỉ định thầu rút gọn, nhưng do tâm lý “sợ sai” của cán bộ thực thi, hồ sơ vẫn nằm chờ rà soát qua 5 vòng, khiến tiến độ thực tế không nhanh hơn quy trình đấu thầu rộng rãi là bao. Điều này cho thấy, luật mở là một chuyện, con người thực hiện mới là yếu tố quyết định.

5. Chuẩn bị gì cho Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030?

Năm 2026 là năm bản lề. Để đảm bảo điều kiện bố trí vốn ngân sách nhà nước năm 2026, các Bộ, ngành và địa phương cần lưu ý:

• Rà soát danh mục dự án: Kiên quyết loại bỏ các dự án kém hiệu quả, manh mún. Ưu tiên vốn cho các dự án chuyển tiếp hoàn thành trong kỳ.
• Chuẩn bị hồ sơ sớm: Tận dụng thời gian để hoàn thiện thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư. Đừng để đến khi được giao vốn mới bắt đầu lập dự án.
• Lưu ý về quy hoạch: Đảm bảo dự án phù hợp với Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch vùng đã được phê duyệt.

6. Kết luận

Luật Đầu tư công 2026 mang đến một làn gió mới với tư duy quản lý hiện đại, cởi mở hơn. Cơ hội để bứt phá hạ tầng là rất lớn, nhưng nó đòi hỏi sự chủ động và nâng cao năng lực từ chính các chủ đầu tư và cơ quan quản lý. Đừng để vướng mắc pháp lý làm chậm bước chân phát triển của doanh nghiệp hay địa phương bạn.

Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc giải thích các quy định chuyển tiếp từ luật cũ sang luật mới, hoặc cần tư vấn về thủ tục trình duyệt dự án, đội ngũ Vạn Luật luôn sẵn sàng hỗ trợ.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Luật Đầu tư công mới (Luật số 58/2024/QH15) có hiệu lực khi nào?

Luật Đầu tư công số 58/2024/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025. Do đó, toàn bộ các hoạt động lập kế hoạch và giải ngân trong năm 2026 sẽ tuân thủ hoàn toàn theo luật này.

Dự án đang thực hiện theo Luật 2019 thì năm 2026 xử lý thế nào?

Theo quy định chuyển tiếp, các dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư trước ngày Luật mới có hiệu lực sẽ tiếp tục thực hiện theo quyết định đã phê duyệt. Tuy nhiên, nếu có điều chỉnh lớn trong năm 2026, dự án có thể phải tuân thủ các trình tự mới của Luật 2024.

Việc tách giải phóng mặt bằng thành dự án riêng áp dụng cho loại dự án nào?

Quy định mới cho phép xem xét tách công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập đối với các dự án nhóm B, nhóm C, thay vì chỉ giới hạn ở các dự án Quan trọng quốc gia và nhóm A như trước đây.