Phân biệt Tự công bố sản phẩm và Xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP

Bạn đang ấp ủ một thương hiệu khô gà lá chanh, hay chuẩn bị mở xưởng sản xuất nước đóng chai? Chắc chắn bạn đã nghe loáng thoáng đâu đó về “giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm” và “công bố sản phẩm”. Nhiều chủ doanh nghiệp khi tìm đến Vạn Luật thường gộp chung hai khái niệm này là một, hoặc nghĩ rằng chỉ cần làm một trong hai là đủ để yên tâm buôn bán.

Thực tế không đơn giản như vậy. Việc nhầm lẫn giữa Phân biệt Tự công bố sản phẩm và Xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều cơ sở kinh doanh bị xử phạt hành chính, thậm chí bị đình chỉ hoạt động khi đoàn kiểm tra ghé thăm. Vậy điểm mấu chốt khác nhau là gì? Khi nào bạn cần làm thủ tục nào? Hãy cùng đội ngũ Vạn Luật “mổ xẻ” vấn đề này bằng ngôn ngữ đời thường nhất nhé.

1. Bản chất cốt lõi: “Giấy thông hành” cho Xưởng hay cho Hàng hóa?

Để dễ hình dung, hãy tưởng tượng quy trình sản xuất thực phẩm giống như việc bạn nấu một bữa cỗ.

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP: Đây là giấy phép dành cho cái “bếp” của bạn. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra xem nhà xưởng có sạch sẽ không, quy trình chế biến có một chiều để tránh nhiễm khuẩn chéo không, nhân viên có được khám sức khỏe không. Tóm lại, nó chứng minh nơi sản xuất của bạn an toàn.
• Tự công bố sản phẩm: Đây là giấy phép dành cho “món ăn” bạn làm ra. Bạn cam kết với nhà nước và người tiêu dùng rằng sản phẩm này có thành phần gì, hạn sử dụng bao lâu, bao bì đóng gói thế nào. Nó chứng minh sản phẩm cụ thể đó an toàn.

Như vậy, một doanh nghiệp có thể chỉ cần 01 Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP cho nhà xưởng, nhưng lại phải làm Tự công bố cho 10, 20 loại sản phẩm khác nhau mà họ sản xuất.

2. Bảng so sánh chi tiết: Tự công bố sản phẩm vs. Giấy chứng nhận ATTP

Để bạn có cái nhìn trực quan nhất, Vạn Luật đã tổng hợp các tiêu chí khác biệt cơ bản trong bảng dưới đây:

Tiêu chí	Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP	Tự công bố sản phẩm
Mục đích	Chứng minh điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, con người đảm bảo vệ sinh.	Công khai chất lượng, chỉ tiêu an toàn của sản phẩm trước khi tung ra thị trường.
Đối tượng áp dụng	Các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống (nhà hàng, quán ăn, xưởng sản xuất…).	Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ chứa đựng thực phẩm…
Quy trình cơ bản	Nộp hồ sơ -> Thẩm định hồ sơ -> Đoàn kiểm tra xuống trực tiếp cơ sở -> Cấp giấy.	Kiểm nghiệm sản phẩm (Test mẫu) -> Nộp hồ sơ tự công bố -> Cơ quan nhà nước đăng tải lên cổng thông tin (Hậu kiểm).
Thời hạn hiệu lực	03 năm. Phải xin cấp lại trước khi hết hạn 06 tháng.	Vô thời hạn (trừ khi bạn thay đổi tên, xuất xứ hoặc thành phần sản phẩm).
Cơ quan quản lý	Bộ Y tế, Bộ Công Thương hoặc Bộ Nông nghiệp (tùy loại hình sản phẩm).	UBND cấp tỉnh/thành phố hoặc Ban Quản lý ATTP (tùy phân cấp địa phương).

3. Mối quan hệ “Tuy hai mà một”: Cái nào có trước?

Đây là câu hỏi chúng tôi nhận được rất nhiều: “Tôi làm công bố sản phẩm trước rồi xin giấy phép xưởng sau được không?”

Câu trả lời ngắn gọn là: Không nên và thường là không thể.

Theo quy trình chuẩn và kinh nghiệm thực tế của Vạn Luật, lộ trình pháp lý an toàn nhất cho một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm mới thành lập là:

1. Thành lập công ty/Hộ kinh doanh có ngành nghề phù hợp.
2. Thiết lập nhà xưởng, quy trình sản xuất.
3. Xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP (Giấy phép con).
4. Sản xuất mẫu thử -> Mang đi kiểm nghiệm (Testing).
5. Thực hiện Tự công bố sản phẩm dựa trên kết quả kiểm nghiệm và Giấy phép ATTP đã có.

Lưu ý quan trọng: Trong hồ sơ tự công bố sản phẩm, dù Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã cắt giảm nhiều giấy tờ, nhưng khi cơ quan chức năng hậu kiểm, họ sẽ yêu cầu bạn xuất trình Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Nếu không có, sản phẩm của bạn bị coi là sản xuất “chui”, và mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng, kèm theo việc thu hồi toàn bộ hàng hóa.

4. Một số trường hợp ngoại lệ bạn cần biết

Luật pháp luôn có những “ngách” nhỏ để tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Có những trường hợp bạn được miễn thủ tục Xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP nhưng vẫn phải làm Tự công bố (hoặc ngược lại). Bạn có thuộc nhóm này không?

• Trường hợp miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP: Sản xuất thực phẩm bao gói sẵn quy mô nhỏ lẻ (hộ gia đình), sơ chế nhỏ lẻ; kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn không yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt; hoặc doanh nghiệp đã có các chứng chỉ quốc tế như ISO 22000, HACCP, GMP…Ví dụ: Bạn có nhà máy đạt chuẩn ISO 22000, bạn không cần xin giấy chứng nhận ATTP thường niên nữa, nhưng bạn vẫn PHẢI làm tự công bố cho từng sản phẩm mới ra lò.
• Trường hợp miễn Tự công bố: Sản phẩm, nguyên liệu sản xuất, nhập khẩu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc phục vụ cho việc sản xuất nội bộ của doanh nghiệp (không bán ra thị trường tiêu dùng trong nước).

5. Những rủi ro thường gặp khi tự làm hồ sơ

Nhiều chủ doanh nghiệp “ngại” thuê dịch vụ vì muốn tiết kiệm chi phí, điều này hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, việc Phân biệt Tự công bố sản phẩm và Xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP trên lý thuyết thì dễ, nhưng khi bắt tay vào làm hồ sơ mới thấy phát sinh vô vàn vấn đề:

• Sai chỉ tiêu kiểm nghiệm: Đây là lỗi phổ biến nhất khi làm Tự công bố. Bạn kiểm thiếu chỉ tiêu kim loại nặng hoặc vi sinh vật -> Kết quả không đạt chuẩn Bộ Y tế -> Phải đi kiểm nghiệm lại từ đầu (Tốn kém chi phí kiểm nghiệm, thường từ 2-5 triệu/mẫu).
• Bố trí nhà xưởng sai quy cách: Khi xin giấy ATTP, đoàn kiểm tra xuống thấy bếp và khu vệ sinh quá gần nhau, hoặc luồng đi của nguyên liệu sống và chín bị cắt chéo -> Bị đánh trượt, phải sửa chữa lại nhà xưởng (Tốn kém chi phí thi công).
• Hồ sơ bị “ngâm”: Do không nắm rõ cơ quan nào quản lý sản phẩm của mình (Sở Công Thương hay Sở Y tế hay Sở Nông Nghiệp?), nhiều bạn nộp nhầm nơi, dẫn đến việc hồ sơ đi lòng vòng mất cả tháng trời.

Lời khuyên từ chuyên gia

Thương trường như chiến trường, thời gian là vàng bạc. Thay vì mất hàng tháng trời tự mày mò các nghị định, thông tư vốn thay đổi liên tục, hãy để những chuyên gia pháp lý lo liệu phần “hậu phương” này. Bạn chỉ cần tập trung vào việc kinh doanh và phát triển sản phẩm chất lượng nhất.

Tại Vạn Luật, chúng tôi không chỉ làm giấy tờ thay bạn. Chúng tôi tư vấn giải pháp tối ưu nhất để nhà xưởng của bạn đạt chuẩn ngay từ lần đầu thẩm định, giúp tiết kiệm tối đa chi phí sửa chữa và kiểm nghiệm.

---